Bifhjólasamtök lýðveldisinns Sniglar

Eins og glöggir mótorhjólaeigendur hafa tekið eftir hefur tryggingarfélagið VÍS sett fram í skilmálum sínum að ökumaður og farþegi bifhjóls skuli nota lágmarks hlífðarfatnað ætlaðan til slíkra nota. Eins og Bifhjólasamtök Lýðveldisins hafa margsinnis bent á þegar fundað hefur verið með stjórnsýslunni vegna nýju umferðarlaganna er þetta einmitt hættan, að tryggingarfélög nýti sér þá klásúlu í lögunum að nota skuli hlífðarfatnað við hæfi. Áskilur tryggingarfélgið sér rétt til að fella niður ábyrgð í heild eða að hluta fari tryggingartaki ekki eftir þeim. Við þetta hljóta að vakna margar spurningar sem erfitt er að svara. Hver á að svara því hvað telst lágmarks hlífðarfatnaður? Eru tryggingarfélögin með sérfræðinga í slíkum málum eða á að fara eftir slyslaskýrslum? Eru lögreglumenn eða þeir sem sinna slysarannsóknum til þess hæfir? Ef að farþegi sest aftan á mótorhjól í ónógum hlífðarfatnaði, hver ber þá ábyrgð? Ljóst er að þetta eru slæmar fréttir fyrir mótorhjólafólk og að berjast þarf gegn þessari þróun. En eins og þetta sé ekki nóg gengur tryggingarfélagið á lagið í þessu og býður nú sérstaka, valkvæða tryggingu á hjálm og hlífðarfatnað. Tekur tryggingarfélagið fram að almenn vátrygging bæti ekki tjón á hlífðarfötum og hjálmum, hvort sem er úr ábyrgðartryggingu bifhjólsins eða slysatryggingu ökumanns og eiganda. Ljóst er að þetta er á afar gráu svæði svo ekki sé meira sagt. Á næst að bjóða valkvæða tryggingu fyrir öryggisbúnað í bifreiðum? Líklega yrðu bíleigendur ekki sáttir ef að öryggisbúnaður eins og öryggispúðar eða öryggisbelti væru ekki tryggð í tjóni, nema að keypt hefði verið sérstök öryggisbúnaðartrygging. Löng hefð hefur verið fyrir bótum fyrir hlífðargalla í tryggingarmálum gegnum árin og ljóst að bifhjólafólk mun ekki taka því þegandi og hljóðalaust að sá réttur sé tekin af þeim. Lesendum til glöggvunar er hér tengill á skilmála VÍS fyrir bifhjólatryggingar:
http://vis.is/library/Tryggingaskjol/Tryggingaskilmalar/okutaekjatrygginga/BA11%20Bifhjólaskilmáli.pdf

Umferðarnefnd Snigla sat í dag fund með Ögmundi Jónassyni, innanríkisráðherra og var fundarefnið nýtt frumvarp um umferðarlög sem að ráðherra hefur lagt fram aftur á þessu þingi. Umkvörtunarefni Bifhjólasamtaka Lýðveldisins voru þau sömu og áður en í nýju lögunum er hart vegið að frelsi mótorhjólafólks. Má þar meðal annars nefna áframhaldandi skyldunotkun hlífðarfatnaðar en þar hafa Sniglar lagt til að farið verði eftir því sem önnur lönd í kringum okkur gera, sem er að skylda notkunina aðeins við þá sem hafa akstur mótorhjóla að atvinnu. Ennfremur gerðu Sniglar athugasemdir við aldurmörk bifhjólaréttinda sem hækka á um þrjú ár, en það eru ítrustu viðmið ESB og hafa margir tekið undir með okkur að það sé alltof mikið. Að lokum gerði nefndin athugasemdir við 150 sm lágmarkshæð farþega og æfingarakstur á bifhjóli, sem og að fjalla aðeins um hvað hægt sé að gera fyrir yngsta aldurhópinn léttu bifhjólunum. Skemmst er frá að segja að Ögmundur tók vel í málaleitan umferðarnefndarinnar og sagði hana vel ígrundaða. Ekkert hefur þó verið ákveðið ennþá en þar sem búið er að leggja málið fram aftur höfum við unnið aftur tíma til að koma að frekari athugasemdum. Fyrir hönd Snigla sátu fundinn Gunnar Gunnarsson formaður Snigla, Inda Björk Alexandersdóttir og Njáll Gunnlaugsson, fulltrúar Snigla í Umferðarráði.

Um mitt síðasta ár leitaði Samgöngunefnd Alþingis til umferðarnefndar Snigla og bað um að veitt yrði umsögn við frumvarp til umferðarlaga sem var þá til umfjöllunar hjá nefndinni. Umferðarnefnd fór yfir lögin og fann eitt og annað sem betur mætti fara og unnar voru tillögur því til úrbótar. Frumvarpið er nú komið á byrjunarreit aftur eftir að Innanríkisráðherra lagði það fram á þingi aftur.

Til fróðleiks fyrir hjólafólk er umsögn Snigla við umferðarlögin hér að neðan.

Til nefndarsvið Alþingis

Efni: Umsögn um Frumvarp til umferðarlaga, Þskj. 943 — 553. mál.

Síðastliðið ár hafa Bifhjólasamtök Lýðveldisins, Sniglar, veitt umsögn á vinnu nefndar Samgönguráðuneytisins sem unnið hefur að nýju frumvarpi til umferðarlaga. Sniglar hafa sent inn ýmsar athugasemdir við frumvarpsdrögin og hefur að miklu leyti verið tekið tillit til þeirra. Eftir standa þó fjórar athugasemdir sem ekki hefur verið tekið tillit til þrátt fyrir ítarlegan rökstuðning með þessum athugasemdum. Einnig hefur það komið fyrir að tekið hafi verið tillit til athugasemda Snigla og það svo dregið til baka samanber ákvæði um hlífðarföt sem farið var út úr frumvarpsdrögum númer 2 en birtist svo aftur í frumvarpinu sem lagt var fyrir Alþingi. Í tillögum okkar hér að neðan koma fyrst lagagreinarnar sem við höfum athugasemdir við óbreyttar, svo það sem við leggjum til að breytist og að lokum rökstuðningur fyrir okkar athugasemdum.

43. gr. Almennar reglur um akstur bifhjóla.
Bifhjóli má eigi aka samhliða öðru ökutæki, nema þegar ekið er samhliða öðru bifhjóli á sömu akrein í þéttbýli, enda sé hámarkshraði þar eigi meiri en 60 km á klst. og aðstæður leyfa slíkt.
Bifhjóli má eigi aka á gangstétt eða göngustíg, nema skilyrði 2. mgr. 26. gr. eigi við.
Á bifhjóli og hliðarvagni þess má eigi flytja fleiri farþega en ökutækið er ætlað til.
Óheimilt er að flytja farþega á léttu bifhjóli nema ökumaður sé 20 ára eða eldri, enda sé bifhjólið til þess ætlað.
(Barn sem er 150 sm eða lægra að líkamshæð má ekki vera farþegi á bifhjóli)
Ökumaður og farþegi bifhjóls skulu að jafnaði hafa báða fætur á fótstigum eða fóthvílum, báðar hendur á stýri og bæði (öll) hjól bifhjólsins á vegi þegar það er á ferð.

Tillaga: Fimmta málsgrein falli út

Rökstuðningur: Rök sem vísað er í eiga ekki við þegar kemur að bifhjólum enda eðli bifhjóla og bifreiða gjörólíkur þegar kemur að þessum hlutum. Ekki er um neinn öryggisbúnað að ræða á mótorhjólum sem vísað er í varðandi hæðartakmarkanir í bílum. Lykilatriði er að farþegi bifhjóls nái niður á fótstig eða fóthvílur.

56. gr. Ökuréttindaflokkar.
Réttindi og aldur til að öðlast ökuleyfi til að aka vélknúnu ökutæki skiptast í eftirfarandi flokka:
1. AM-flokkur: Réttindi til að stjórna léttu bifhjóli. Ökuskírteini fyrir AM-flokk má veita þeim sem er orðinn 16 ára.
2. A1-flokkur: Réttindi til að stjórna bifhjóli: a. á tveimur hjólum með vélarafl ekki meira en 11 kW, með slagrými ekki meira en 125 cm³ og hlutfall milli afls og eigin þyngdar ekki meira en 0,1 kW/kg, b. á þremur eða fleiri hjólum með afl ekki meira en 15 kW. Ökuskírteini fyrir A1-flokk veitir jafnframt réttindi til að stjórna léttu bifhjóli í AM-flokki og beltabifhjóli. Ökuskírteini fyrir A1-flokk má veita þeim sem er orðinn 18 ára.
3. A2-flokkur: Réttindi til að stjórna bifhjóli á tveimur hjólum með vélarafl ekki meira en 35 kW og hlutfall milli afls og eigin þunga ekki meira en 0,2 kW/kg og sem ekki er leitt af ökutæki með meira en tvöfalt afl. Ökuskírteini fyrir A2-flokk veitir jafnframt réttindi til að stjórna bifhjóli í A1-flokki, léttu bifhjóli í AM-flokki og beltabifhjóli. Ökuskírteini fyrir A2-flokk má veita þeim sem er orðinn 20 ára.
4. A-flokkur: Réttindi til að stjórna bifhjóli á tveimur hjólum, með eða án hliðarvagns, með slagrými yfir 50 cm3, sé það búið brunahreyfli og hannað til hraðari aksturs en 45 km/klst. á þremur eða fleiri hjólum með afl meira en 15 kW, jafnframt réttindi til að stjórna bifhjóli í A1- og A2-flokki, léttu bifhjóli í AM-flokki og beltabifhjóli. Ökuskírteini fyrir A-flokk má veita þeim sem er orðinn 22 árs með því skilyrði að hann hafi a.m.k. í tvö ár haft ökuskírteini fyrir A2-flokk eða hann sé orðinn 24 ára og hafi lokið námi og prófi fyrir A-flokk.

Tillaga: 1. AM-flokkur: Réttindi til að stjórna léttu bifhjóli. Ökuskírteini fyrir AM-flokk má veit þeim sem er orðinn 15 ára.
2. A1-flokkur: Réttindi til að stjórna bifhjóli: a. á tveimur hjólum með vélarafl ekki meira en 11 kW, með slagrými ekki meira en 125 cm³ og hlutfall milli afls og eigin þyngdar ekki meira en 0,1 kW/kg, b. á þremur eða fleiri hjólum með afl ekki meira en 15 kW. Ökuskírteini fyrir A1-flokk veitir jafnframt réttindi til að stjórna léttu bifhjóli í AM-flokki og beltabifhjóli. Ökuskírteini fyrir A1-flokk má veita þeim sem er orðinn 16 ára.
3. A2-flokkur: Réttindi til að stjórna bifhjóli á tveimur hjólum með vélarafl ekki meira en 35 kW og hlutfall milli afls og eigin þunga ekki meira en 0,2 kW/kg og sem ekki er leitt af ökutæki með meira en tvöfalt afl. Ökuskírteini fyrir A2-flokk veitir jafnframt réttindi til að stjórna bifhjóli í A1-flokki, léttu bifhjóli í AM-flokki og beltabifhjóli. Ökuskírteini fyrir A2-flokk má veita þeim sem er orðinn 18 ára.
4. A-flokkur: Réttindi til að stjórna bifhjóli á tveimur hjólum, með eða án hliðarvagns, með slagrými yfir 50 cm3, sé það búið brunahreyfli og hannað til hraðari aksturs en 45 km/klst. á þremur eða fleiri hjólum með afl meira en 15 kW, jafnframt réttindi til að stjórna bifhjóli í A1- og A2-flokki, léttu bifhjóli í AM-flokki og beltabifhjóli. Ökuskírteini fyrir A-flokk má veita þeim sem er orðinn 20 árs með því skilyrði að hann hafi a.m.k. í tvö ár haft ökuskírteini fyrir A2-flokk eða hann sé orðinn 22 ára og hafi lokið námi og prófi fyrir A-flokk.

Rökstuðningur: Með því að hafa aldurinn á þennan veg er komið samræmi á við hin Norðurlöndin og önnur lönd í Evrópu sem við viljum bera okkur við. Í 1. gr. laganna er sagt að jafnræðis sé gætt milli vegfarenda óháð samgöngumáta. Það er því réttlætismál að hækka ekki aldursmörkin á bifhjólaprófinu um þrjú ár á meðan bílprófsaldurinn er aðeins hækkaður um 1 ár. Eðlilegast er að þetta fylgist að. Þar að auki, með því að bæta við A1 flokknum og miða þau við 16 ár er komið millistigs réttindi milli skellinöðruprófsins og bílprófs/bifhjóls á vistvænu farartæki sem tekur minna pláss í umferðinni. Erlendar rannsóknir hafa auk þess sýnt fram á að reynsla sem fæst af akstri 125 rsm hjólum skilar sér síðar meir í færri slysum á stærri hjólum.

67. gr. Æfingaakstur.
Nemanda í grunnökunámi sem hlotið hefur nauðsynlegan undirbúning á vegum ökuskóla er heimilt að æfa akstur bifreiðar með leiðbeinanda í stað ökukennara, enda hafi leiðbeinandinn fengið til þess leyfi lögreglustjóra. Engum má veita leyfi sem leiðbeinanda nema hann:
a. hafi náð 24 ára aldri,
b. hafi gild ökuréttindi til að stjórna þeim flokki ökutækja sem æfa á akstur með og hafi a.m.k. fimm ára reynslu af að aka þannig ökutæki,
c. hafi ekki á undangengnum tólf mánuðum verið sviptur ökuleyfi.
Leyfi skal gefið út á nafn nemanda og leiðbeinanda og til tiltekins tíma, mest fimmtán mánaða. Leyfið fellur sjálfkrafa úr gildi þegar nemandi hefur öðlast ökuréttindin.
Heimilt er að afturkalla leyfi ef sérstaklega stendur á. Leiðbeinandi skal hafa leyfið meðferðis við æfingaakstur og sýna það þegar lögreglan krefst þess.
Bifreið sem notuð er til æfingaaksturs með leiðbeinanda skal sérstaklega auðkennd til æfingaaksturs.
Óheimilt er að nota merkið við annan akstur en æfingaakstur með leiðbeinanda.
Æfingaakstur á bifhjóli skal fara fram á lokuðu, afmörkuðu aksturssvæði þar sem ekki er önnur umferð og leiðbeinandinn getur haft stöðugt eftirlit með nemandanum og veitt honum nauðsynlegar leiðbeiningar.
Æfingaakstur skal fara fram með hliðsjón af þjálfun nemandans og leiðbeiningum sem Umferðarstofa gefur út. Um æfingaakstur með leiðbeinanda gilda að öðru leyti, eftir því sem við á, ákvæði 66. gr.
Leiðbeinanda er óheimilt að taka endurgjald fyrir starf sitt.

Tillaga: „Við æfingaakstur á bifhjóli skal leiðbeinandinn fylgja nemandanum eftir í öðru ökutæki, helst bifhjóli, og vera í stöðugu sambandi við hann í gegnum fjarskiptabúnað. Fari æfingaakstur fram á svæði þar sem ekki er önnur umferð getur leiðbeinandinn verið kyrrstæður og haft stöðugt eftirlit með nemandanum og veitt honum nauðsynlegar leiðbeiningar gegnum fjarskiptabúnað.“

Rökstuðningur: Nemandi í æfingaakstri hefur ekki næga þekkingu, reynslu eða sértæka þjálfun til að vera með farþega. Leiðbeinandinn hefur í fæstum tilfellum reynslu til að hafa áhrif á akstur hjólsins sitjandi aftan á því. Ekki er gert ráð fyrir neinum stjórnbúnaði á hjólið fyrir leiðbeinandann né heldur talsambandi. Betri aðstæður væru þær að leiðbeinandi myndi fylgja á öðru faratæki, helst bifhjóli, með góðan fjarskiptabúnað.

75. gr. Öryggis- og verndarbúnaður á bifhjólum.
Hver sá sem er á ferð á bifhjóli eða öðru vélknúnu ökutæki sem er opið og án verndarbúnaðar skal nota hlífðarhjálm ætlaðan til slíkra nota. Ökumaður ber ábyrgð á að farþegi noti hlífðarhjálm.
(Ökumaður og farþegi sem falla undir 1. mgr. skulu nota annan hlífðarfatnað og búnað við akstur eftir því sem við á.)
Eigi er skylt að nota hlífðarhjálm við akstur bifhjóls á bifreiðastæði eða við bensínstöð, viðgerðarverkstæði eða svipaðar aðstæður.
Hver sá sem situr í sæti bifhjóls sem búið er öryggisbelti og veltigrind skal nota beltið þegar bifhjólið er á ferð.
Ráðherra setur í reglugerð nánari ákvæði um flokkun, gerð og notkun hlífðarfatnaðar og annars hlífðarbúnaðar ökumanns og farþega bifhjóls og vélknúins ökutækis án verndarbúnaðar. Ráðherra getur sett ákvæði í reglugerð um undanþágu frá notkun hlífðarhjálms við sérstakar aðstæður.

Tillaga: Önnur málsgrein falli út með öllu
Tillaga: „Ráðherra setur í reglugerð nánari ákvæði um flokkun og kröfur til hlífðarfatnaðar og annars hlífðarbúnaðar ökumanna og farþega bifhjóla og annarra vélknúinna ökutækja án verndarbúnaðar, m.a. um undanþágu frá notkun hlífðarhjálms. Ráðherra getur sett nánari ákvæði um notkun lágmarkshlífðarfatnaðar við aksturs bifhjóla í atvinnuskyni eða til aksturskeppna. Þá getur ráðherra sett þar um notkun hlífðarhjálms við hjólreiðar.“

Rökstuðningur: Lög um notkun hlífðarfatnaðar á bifhjólum eru hvergi að finna á Norðurlöndunum eða löndum Evrópu. Í Noregi var það rætt að setja lög í þessa veru en fallið var frá þeim hugmyndum og eru lögin þar til samræmis við önnur Evrópulönd. Lögin hér ganga því mun lengra heldur en í löndunum sem við miðum okkur við. Auk þess er veðrátta hér á landi þannig að hlífðarfatnaður er nauðsynlegur til að verjast kulda og bleytu og því er notkun þeirra nánast sjálfsögð.
Til samræmis við það að önnur málsgrein falli út þarf síðasta málsgreinin að breytast. Ráðherra getur þá sett í reglugerð ákvæði um hlífðarfatnað atvinnuökumanna á borð við Lögregluna, sendla og sértæka sjúkraflutningamenn.
Á vorfundi FEMA (Federation of European Motorcyclists' Associations), en Sniglar eru aðilar að þeim samtökum, var samþykkt ályktun þar sem lögum og skyldunotkun hlífðarfatnaðar er mótmælt. Stefna FEMA er að hvetja til notkunar hlífðarbúnaðar en eru á móti því að skylda almenna bifhjólamenn til að notkunar hlífðarbúnaðar.

Vorið 2007 voru ný umferðarlög samþykkt sem skylduðu bifhjólafólk til að klæðast viðurkenndum lágmarks hlífðarfatnaði.   Hvað fólst í þeim orðum var ekki búið að skilgreina og hefur nú þremur árum síðar enn ekki verið gert.   Skv lögunum er ráðherra veitt vald til að vinna nánari skilgreiningu á því hvað viðurkenndur lágmarksfatnaður við akstur bifhjóls felur í sér.
Því miður er staðreyndin sú að upphafleg tillaga að þessum lögum kom frá umferðanefnd Bifhjólasamtaka Lýðveldisins,  Sniglum.  Ætlunin upphaflega var að fá skilgreiningar á hvað teldist til viðurkennds fatnaðar og fá svo í kjölfarið lækkun á tolla.  Í dag er leðurfatnaður skilgreindur sem tískuvara og ber tolla skv því.  Hugsunin var að með lægri tollum fengjum við lægra vöruverð og því fleiri sem hefðu efni á góðum göllum.  
Það skýtur því ansi skökku við að í dag séu til lög sem skylda bifhjólafólk í þessa viðurkenndu galla sem þó er ekki búið að skilgreina í ráðuneytinu og því ekki búið að lækka tollana á.  Svo virðist sem byrjað hafi verið á öfugum enda og lög sett á sem ekki er hægt að framfylgja með nokkru móti.  Þessu hafa bifhjólaklúbbar og samtök í landinu mótmælt harðlega og tvö bréf þess efnis verið send til samgönguráðuneytis, undirrituð af Sniglum ásamt 21 öðrum klúbbi.
Hverjir hagnast á slíkum lögum?  Er í raun verið að vinna með aukið öryggi bifhjólafólks í huga eða snýst málið um peninga eins og svo oft áður?  Og hver á að sjá um að þessum lögum sé framfylgt?  Lögregla hefur varla mannskap til að stöðva öll hjól á götum úti til að kanna hvort fatnaður viðkomandi sé merktur viðeigandi stöðlum og væri til lítils hvort eð er þar sem þessir staðlar hafa ekki enn verið ákvarðaðir. 
Viðurkenndur hlífðarfatnaður kemur ekki í veg fyrir umferðarslys þó enginn sé að neita því að réttur fatnaður geti skipt miklu máli ef slys verður.  Sniglar hafa í gegnum tíðina verið iðnir við að hvetja bifhjólafólk til að klæðast hlífðarfatnaði og munu halda þeirri baráttu áfram.  Þekkt slagorð er t.d.  „Klæddu þig fyrir fallið, ekki ferðina“.   Eins hefur áróður bifhjólafólks sín á milli skilað góðum árangri og fáir nýliðar sem komast upp með það að koma illa útbúnir niður á torg án þess að fá orð í eyra frá hinum sem reyndari eru.  
Lög um skyldu almenns bifhjólamanns til þess að nota viðurkenndan hlífðarfatnað eiga sér ekki hliðstæðu á Norðurlöndum og/eða í Evrópu.  Mikil umræða fór fram um málið innan stofnana Evrópusambandsins og niðurstaðan varð sú skv upplýsingum frá FEMA - Federation of European Motorcyclists' Associations  að evrópsk tilskipun um viðurkenndan hlífðarfatnað EN13595-1,2,3 tekur eingöngu til þeirra sem stunda bifhjólaakstur í atvinnuskyni. Evrópskur staðall tekur því ekki til notkunar annarra en þeirra sem stunda bifhjólaakstur í atvinnuskyni.
a. Protective clothing for professional motorcycle riders - Jackets, trousers and one piece or divided suits - Part 1: General requirements……

Norðmenn voru með ákvæði um viðurkenndan hlífðarfatnað en breyttu sínum lögum til samræmis við evrópsku tilskipunina 2004.
Kjøretøyforskriften. Kap. 46. Vernedress
§ 46-1. (Opphevet ved forskrift 4 juni 2004 nr. 820.)

Erfitt mun reynast að framfylgja þessum lögum óbreyttum gagnvart Norðurlandabúum og/eða Evrópubúum sem hingað koma sem ferðamenn á bifhjólum en ósamræmis gætir nú milli Íslands og annarra Norðurlanda/Evrópusambandslanda. 
Ný drög að frekari breytingum á lögunum mæla með að orðalag verði einungis „lágmarks fatnaður“ og „viðurkenndur“ verði fellt út.  Það færir okkur enn lengra frá upphaflegu markmiði umferðarnefndar Snigla  frá 2006 um að skilgreining á viðurkenndur verði unnin svo hægt sé að fá tollana lækkaða.  Líklegt þykir að ráðuneytið telji sig geta unnið í kringum evrópulögin með breyttu orðalagi en skyldan stendur þó enn.  Nýja orðalagið er síður en svo til þess fallið að auðvelda framkvæmd lagana og gefur tryggingafélögum opnari möguleika á að skilgreina hvort viðkomandi bifhjólamaður á rétt á bótum eður ei. 
Eðlilegt er að við leiðréttum þessi lög og breytum orðalagi þannig að átt sé við akstur bifhjóla í atvinnuskyni. Þannig færum við okkar lög til samræmis við lög á Norðurlöndum og í Evrópusambandinu.

Sylvía Guðmundsdóttir
Snigill #1633

Árið 2007 var samþykkt viðbót við lög nr. 50/1987, umferðarlögin, sem skyldar bifhjólafólk til þess að vera í hlífðarfatnaði á hjólum sínum. Í lögunum stendur „Þá skal hver sá sem er á bifhjóli nota viðurkenndan lágmarkshlífðarfatnað ætlaðan til slíkra nota“. Ráðherra er síðan ætlað að skipa nefnd sem á að skilgreina hvað er lágmarks hlífðarfatnaður. Bifhjólasamtök lýðveldisins, Sniglar, áttu stóran þátt í því að þessi lög voru sett en tilgangurinn var sá að stuðla að því að fá niðurfellda tolla af hlífðarfatnaði á grundvelli þess að um öryggisbúnað væri að ræða. Þrátt fyrir góðan tilgang hefur ekkert annað komið út úr þessari viðleitni Snigla, til að fá verð á hlífðarfatnaði lækkað, en að nú sitjum við uppi með lög sem eru mun strangari en víðast hvar annarstaðar en áfram eru tollarnir þeir sömu.

Frá því að þetta ákvæði fór inn í lögin hefur verið deilt um það. Bifhjólafólk hefur sett sig alfarið á móti þessu ákvæði og vill það út úr umferðarlögunum og er núverandi umferðarnefnd Snigla þar engin undantekning. Ástæður þess að bifhjólafólk hefur verið á móti þessu ákvæði eru margar. Ein helstu rök þeirra er að með þessu ákvæði er verið að setja bifhjólafólki á Íslandi mun strangari reglur en tíðkast í Evrópu og þó víðar væri leitað. Í Evrópu miðast lög um hlifðarfatnað bifhjólafólks við það að skylda atvinnuökumenn bifhjóla til að vera í viðurkenndum hlífðarfötum. Noregur setti í lög hjá sér skildu um notkun hlífðarfatnaðar en drógu það svo til baka og eru nú lög þeirra til samræmis við önnur lönd Evrópu.

Viðmiðið við Evrópu er ekki það eina sem sett hefur verið út á í sambandi við þessi lög. Síðastliðið haust gerðu Bifhjólasamtök lýðveldisins, Sniglar, könnun á hlífðarfötum hjólafólks. Var könnunin gerð bæði með því að fá hjólafólk til að svara nokkrum spurningum á vefsíðuni hjólafólk.is og einnig var farið í verslanir og hlífðarfatnaður skoðaður. Í ljós kom að einungis um 25% hlífðarfatnaðar var merktur með Evrópustaðli, svokallaðri CE merkingu. Engu að síður var um að ræða fatnað frá þekktum og virtum framleiðendum á borð við Spidi, Rukka og Hein Gericke. Með því að gera kröfu um viðurkenndan lágmarkshlífðarfatnað er því verið að takmarka valið hjá bifhjólafólki alveg gríðarlega með tilheyrandi kostnaði sem því fylgir.

En það eru ekki bara lagaleg og fjárhagsleg rök fyrir afstöðu bifhjólamanna. Eins og allir vita liggur Ísland á norðurhveli jarðar og það frekar norðarlega. Hitastigið er því oftar en ekki þannig að nauðsynlegt er að búa sig vel ef það á að njóta ferðarinnar en ekki vera skjálfandi af kulda í hvert sinn sem stoppað er. Fyrir vikið er bifhjólafólk oftar en ekki í þykkum hlífðarfatnaði því fötin verja ekki eingöngu gegn slysum heldur einnig fyrir veðri og vindum.

En afhverju ekki bara að hafa notkun hlífðarfata lögbundna? Fyrir þá sem ekki þekkja til er þetta eðlileg spurning. Einu upplýsingarnar sem þeir hafa eru úr blöðunum þegar þau fjalla um alvarleg bifhjólaslys. En það gefur ekki endilega rétta mynd af vandamálinu. Málið er nefninlega ekki alveg svona einfalt. Hlífðarfötin verja vissulega líkamann í slysum og koma í veg fyrir að húðin tætist þegar að bifhjólamaðurinn rennur eftir götunni eftir að hafa fallið af hjólinu. En stóra hættan felst ekki endilega í því að detta. Stóra hættan er þegar og hvernig viðkomandi stöðvast. Ef bifhjólamaður dettur af hjólinu og rennur á bakinu þar til hann stöðvast eru mjög miklar líkur á því að hann standi upp nánast óskaddaður ef hann er í hlífðarfötum. Hins vegar ef hann stoppar mjög snögglega, t.d. á stólpa fyrir vegrið eða ljósastaur þá eru mun meiri líkur á því að hann slasist alvarlega og breytir þá hlífðargallinn litlu. Það er því ekki endilega fallið sem skaðar heldur hvernig þú stöðvast eftir fallið.

Hugsa þarf vegakerfið fyrir alla sem um það fara. Mörg lönd hafa farið út í að setja sér svokallaða núllsýn þar sem þau setja sér það markmið að útrýma öllum dauðaslysum og alvarlegum slysum. Noregur er eitt þessara landa og hefur vegagerðin þar, í samvinnu við NMCU, Norwegian Motorcycle Union, útbúið handbók um hönnun vega sem eru örugg fyrir bifhjólafólk. Í þessari handbók er farið yfir það hvað ber að varast við vegahönnun og komið með hugmyndir að úrbótum eins og t.d. í sambandi við staðsetningu umferðarskilta, vegriða og þar fram eftir götunum.

Það að lögbinda notkun hlífðarfatnaðar hjá bifhjólafólki er því svolítið að byrja á vitlausum enda. Bifhjólafólk er almennt mjög meðvitað um öryggi sitt og er því upp til hópa mjög duglegt við að nota hlífðarföt. Þetta er svolítið eins og að skylda endur til þess að vera fiðraðar, hljómar kannski skynsamlegt en er í raun algjör óþarfi. Með því að draga úr líkum á því að bifhjólamaður lendi á fyrirstöðu sem stoppar hann eftir að hafa fallið af hjólinu er hægt að draga mun betur úr hættunni á alvarlegum slysum heldur en með setningu laga um notkun hlífðarfatnaðar. Það er því eðlileg krafa að stjórnvöld byrji á réttum enda í stað þess að setja lög sem eru ekki í neinu samræmi við lögin í nágrannaríkjum okkar.